Người mới nuôi ong dú ở Đồng Tháp thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây nóng ẩm, mùa lũ rõ rệt hơn các tỉnh hạ nguồn. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Đồng Tháp thuộc đồng bằng sông Cửu Long, khí hậu nóng ẩm, mùa lũ rõ rệt hơn các tỉnh hạ nguồn. Độ ẩm cao quanh năm, đỉnh điểm trong mùa nước.
Mùa mưa kéo dài tháng 5 đến tháng 11, mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: vùng đầu nguồn nên lũ về sớm và ở lại lâu, từ tháng 8 đến tháng 11. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Đồng Tháp không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Đồng Tháp. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 11 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 12 đến tháng 4 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 3 và tháng 4 | nắng gắt, đồng khô, sen và tràm chưa vào vụ | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| tràm và xoài vào khoảng tháng 12 đến tháng 2 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Đồng Tháp, quãng đáng lo là tháng 3 và tháng 4. Lý do: nắng gắt, đồng khô, sen và tràm chưa vào vụ.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, mùa lũ kéo dài buộc phải kê thùng rất cao hoặc dời tổ hằng năm.
Thứ hai, đồng bưng trống trải, gió mạnh làm thùng dễ lật khi kê cao.
Thứ ba, mùa khô đồng cạn, nguồn hoa dại gần như không còn gì.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Đồng Tháp phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là đặt tổ quanh vườn nhà trên nền cao hoặc trên sàn gỗ chống lũ.
Chỗ đặt tổ nên kê một mét rưỡi trở lên ở vùng lũ, hoặc làm sàn riêng. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 5 đến tháng 11, tránh tách sát tháng 3 và tháng 4.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
vùng đầu nguồn nên lũ về sớm và ở lại lâu, từ tháng 8 đến tháng 11 Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường đặt tổ quanh vườn nhà trên nền cao hoặc trên sàn gỗ chống lũ.
tháng 3 và tháng 4, do nắng gắt, đồng khô, sen và tràm chưa vào vụ. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là tràm và xoài vào khoảng tháng 12 đến tháng 2. Ngoài ra còn nguồn nền từ tràm, sen và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây mang hương tràm rõ, màu vàng nhạt, chua thanh. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng một mét rưỡi trở lên ở vùng lũ, hoặc làm sàn riêng. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Đồng Tháp.
Mùa khô ở Đồng Tháp kéo dài tháng 12 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Đồng Tháp vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Đồng Tháp để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Đồng Tháp.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Đồng Tháp, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Đồng Tháp: vùng lũ hằng năm tháng 8–11, đồng sen, rừng tràm Tràm Chim, vườn xoài. Kê thùng chống ngập là việc bắt buộc, nguồn hoa tràm và sen rất đặc trưng.